Sefo Mailangi

‘Oku lolotonga lele ha feinga pa’anga ke a’u ki he pa’anga ‘e $10,000 ke foaki ma’a ha taha te ne ma’u ha fakamatala ke ma’u ‘aki ‘a e tokotaha na’a ne fakahoko ‘a e ta koia ‘o e tokotaha ngaue’ofa ‘Amelika mai ki Tonga ni. Na’e fakahoko ha fakamalohisino ‘a e palangi ko ‘eni ‘i he hala tahi ‘o fe’unga tonu mai mo Sopu ‘o hoko ai ‘a e ‘ulungaanga kovi ni.

‘Oku te’eki ke ‘ilo pe ko e ha nai ha ‘uhinga ki he ta ko ‘eni pea ‘oku kei fakahoko ‘a e fakatotolo ‘a e kau Polisi ki he me’a ni.

Kuo fakahoko ai ‘e he ngaahi komiuniti Tonga pea pehe foki hono tufaki holo ‘i he ngaahi mitia fakasosiale ‘a e feinga pa’anga ko ‘eni ke fakapale’i ‘aki ha taha tene ma’u mai ha fakamatala ke ma’u ‘aki ‘a e tokotaha na’a ne fai e hia ni.

Kuo ‘osi tukuhake foki ‘e he kakai ‘e ni’ihi honau loto ‘o pehe ke foaki ‘a e tautea ma’olunga taha ‘e ala fakahoko ki he hia ni ki ha taha ‘e ma’u na’a ne fakahoko ‘a e hia ni. ‘Oku kei lele pe ‘a e fekumi mo e fakatotolo ‘a e kau Polisi pea kuo ‘osi ma’u ha fakamatala falala’anga kuo kamata ke faka’ila mai ‘a e hala ki he fakatotolo ni. Kuo hoko atu ai ‘a e kau Polisi ‘o kamata ke muimui’i ‘a e ngaahi fakamatala ko ‘eni kuo ma’u ka ‘oku te’eki ke mahino mai ha ola.

Kuo tu’u ngali kovi ‘a hotau ki’i fonua na’e ‘iloa ko e Otu Anga’ofa ‘i he fa’ahinga ngaue pango ni. Ko e toko tolu ‘aki ’eni ‘o e kakai ngaue’ofa mai kuo fakahoko kia kinautolu ‘a e ngaahi hia meimei tatau mo ‘eni ‘i he ta’u ko ‘eni ‘e 2 kuo maliu atu.

‘Oku tau fakame’apango’ia kotoa ‘i he fa’ahinga kakai ta’efakakaukau ‘oku nau fakahoko ‘a e hia ni. ‘Okapau na’a ke fakatokanga’i ha taha na’e ha ngali kehe ‘i he feitu’u ni, pe ko ha taha matafo’ou pe na’a ke ‘ilo pe ha taha na’e ‘i he feitu’u ni ‘i he pongipongi Tokonaki 16 ‘o Siulai 2016 pea ke fetu’utaki ki he ‘api Polisi ofi taha telia na’a ko hao faingamalie ia ke ma’u ai ha’o pa’anga ‘e $10,000 ‘Amelika, pea ke ma’u ai ‘a e faihia ni.

Ko e tokotaha Ngaue’ofa ko ‘eni, ko e talekita ia ‘o e kautaha Pearce Corps ‘a ‘Amelika ki Tonga ni. ‘Oku fu’u fakaloloma ‘a e me’a na’e hoko pea na’e hili pe hono ‘ave ‘a e tokotaha ni ki he falemahaki Vaiola, na’e faka’ata mai pe ia pea ne foki atu ai pe mo hono hoa ‘i he ‘aho Monite ko hono 18 ki ‘Amelika, ‘o fou ‘I ‘Okalani, Nu’usila ke fai hano faito’o.

Ko ha kakai kuo nau tuku kotoa ‘a ‘enau mo’ui kenau ha’u ‘o tokoni’i hota masiva mo feinga ke langalanga hake hotau ki’i fonua ka kuo fakamele’i ia ‘e he fa’ahinga ‘ulungaaanga fulikivanu pehe ni. ‘Oku ‘i ai ‘a e tui na’e ‘i ai pe ha taha na’e sio ki he tokotaha ni he na’e hoko ‘a e me’a ni ki he laine ‘o e 9-10 pongipongi Tokonaki, ‘a ia ‘oku ‘osi ‘aho ‘aupito ia. ‘Oku ‘i ai ‘a e kole mei he kau Polisi ki ha tokotaha ni ke fetu’utaki mai pe ia telia na’a toki ma’u koe kimui ‘o faka’ilo ka kuo tomui hano ‘uluaki ma’u koe ‘ehe kakai ‘o e fonua. He ko ‘ene tu’u ‘i ha taimi ni ‘oku lotomamahi ‘a e Tonga kotoa ‘i he me’a ko ‘eni na’e hoko.

‘I he fakamatala ‘a e tokotaha ngaue ‘ofa ni, na’e ohofi ia mei mui, pea na’e fakahoko ai foki mo e ta ki hono fofonga, ‘o ‘ikai ke ne lava ke fakahoko ha sio lelei ki he tokotaha na’a ne fakahoko ‘a e hia pango ni. Na’e ki’i lahi ‘a e kafo na’e hoko ki he tokotaha ni, pea ‘oku ha pe ia mei he toto na’e faitaa’i ‘i he feitu’u tonu na’e hoko ai ‘a e me’a ni.‘Oku ‘ikai foki ke tuku mai ha lau ia mei he kautaha Ngaue’ofa ‘a ‘Amelika ‘i Tonga ni pea pehe pe ki honau ‘ofisi ‘i ‘Amelika.

Ko e me’a pe ‘oku mahino mai ‘oku nau fu’u loto mamahi ‘aupito ‘i he ngaahi ‘ulungaanga fulikivanu ko ‘eni kuo fakahoko ki honau tokotaha ‘i he ki’i motu na’e ‘iloa ko e ‘Otu Motu Anga’ofa.‘Oku kei fai pe foki ‘a e feinga ki ha lau mai mei he ‘Ofisi Ngaue’ofa ‘Amelika ‘i Tonga ni . Pea neongo ai ‘a e takaua hotau ki’i motu Anga’ofa ‘i mamani , ka ‘oku ‘i ai ‘a e ki’i ni’ihi tokosi’i kuo nau hanga ‘e kinautolu ‘o fakamele’i pea lavea noa ai ‘a e toenga ‘o e fonua ‘i he ngaahi ‘ulungaanga ta’etaau kuo nau fakahoko ki he kakai muli ‘oku nau ‘eva mo omai ‘o ngaue ke tokoni’i hotau ki’i fonua masiva ni.

‘Oku ‘oatu ai pe foki ‘a e kole mei he kau Polisi ki ha taha mo ha fakamatala ‘oku ne ‘ilo fekau’aki mo ha me’a pe tokotaha na’a ne fakahoko ‘a e hia ni ke kataki ‘o fetu’utaki mai ki he ‘api Polisi ofi taha pea ‘e ma’u atu ai mo e me’a ‘ofa, ‘okapau

(60)

Facebook Comments