KUO mate ha toko 6 he uike pē ‘e taha kuo ‘osi, neongo ‘a e ‘ikai ha mate mei he Saikolone ko Gita. Ko e toko 4 ko e mate mei he fakatu’utāmaki he hala pule’angá, pea ko e toko 2 ko e mate ‘a ia ‘oku tukuaki’i ko hano tamate’i.

Ko e toko 3 ‘o e kau pekiá ko e Tonga, pea ko e toko 3 ko e kau Siaina.

‘I he uike kimu’á na’e mate ai foki ha toko ua, ko e fefine mo ha tangata, ‘a ia ko e tukuaki’i na’e tāa’i ‘o mate ‘a e fefiné ‘e ha tangata ‘aki ha helepelu, pea ko e mate ‘e tahá, ko ha tangata na’e taa’i mei ha naiti kalapu ‘i Nuku’alofa.

Ko e uike ia ‘e ua mo e hoko ‘a e ngaahi mate ko ‘ení ko e fakahoko pe ‘e ha fakatu’utāmaki ‘i he hala pule’angá, pe ko e fakahoko ‘e ha tangata.

Ko e ‘uluaki mālōlō he hala pule’angá ki he 2018, ko ha ki’i tamasi’i ta’u 5, ko Matthew Lautaimi, ‘a ia na’e tau ai ha me’alele lolotonga ‘ene kolosi he halá ‘i Tatakamotonga.

Ko e mate ‘a ha toko tolu na’e hoko ia he po’uli ‘o e Tokonaki kuo ‘osí ‘i ha fepaki ‘a ia na’e mate ai ha toko ua ‘i ha me’alele ‘e taha, pea toe mate mo e tokotaha na’e faka’uli he me’alele kehe.

Ko e fakatu’utāmaki ko ‘ení na’e hoko ia he taimi 10 po’uli nai he toumu’a ‘o e Kolisi Tongá ‘i ‘Atele.

Ko e ongo pekiá he me’alele ‘e tahá ko Sefo Loloa, ta’u 37, ‘o Lapaha, pea mo Fangufangu Mana Latu Jr, ta’u 35, ‘o Haveluloto. Ko Mana, na’e toki mālōlō he Falemahaki Vaiola hili ha houa ‘e 4 mei he fakatu’utāmaki.

Ko e pekia ‘e tahá ko e tangata Siaina ko Xiang Zeng, ta’u 22, ‘a ia na’e toki mate he Falemahaki Vaiola he hengihengi Sapate, 25 ‘o Fepuelí.

‘Oku pehē ‘e he fakamatala mei he Polisí ko e me’alele na’e faka’uli ai ‘a e Siainá, na’e hu’u ki Hahake he Hala Taufa’ahau. Pea ko e me’alele ko ‘ení na’e lele lahi, ‘o ne feinga ke fakalaka he me’alele na’e ‘i ai ‘a e ongo pekiá, pea ne ‘alu ki he ve’ehalá, kā ‘i he’ene fakafoki mai ‘a e me’alelé ki he halá, na’a ne tau ai he me’alele na’e hu’u fakahihifo ki Nuku’alofa.

Ko e fefine, ta’u 41, uaifi ‘o Sefo Loloa, na’a ne faka’uli he me’alelé ko iá, pea ‘oku ne kei ‘i Falemahaki Vaiolá mo e lavelavea lahi.

‘Oku tukuaki’i foki ‘a e tangata Siainá ki he faka’uli lele vave mo ta’etokanga, ‘o hoko ai ‘a e fakatu’utāmaki.

Fakatatau ki he fakamatala ongoongo ne tukumai mei he Polisí, kuo hoko ‘a e ta’etokanga ‘a e tokotaha faka’uli ke mole ai ‘a e mo’ui ‘e 3. Pea ‘oku ‘oatu foki ‘a e fakatokanga ‘a e kau Polisí ke faka’uli tokanga mo fakapotopoto ‘a kinautolu kotoa pe ke ta’ofi ai ha hoko ha fakatu’utāmaki.

 

Mate ‘a Matthew Lautaimi ta’u 5, tui’i he Hala Pule’anga

Kuo malolo ha ki’i Tamasi’i ta’u 5 ko Matthew Lautaimi he Falaite kuo’osi tupu mei ha fakatamaki he Hala Pule’anga.

Ko e malolo ‘eni ‘a e Pekia ko e ola ia mei he fepaki ‘a ha ongo me’alele ‘e ua ‘i Tatakamotonga ko e feinga ke kalofi e Pekia.

Pehe ‘i he fakamatala kuo tuku mai ‘e he Potungaue Polisi, makatu’unga ‘i ha fakamatala falala’anga ‘a e taha ‘o kinautolu na’e sio tonu he fakatamaki ko ‘eni, ko e fononga atu ‘eni ‘a e Pekia mo ‘ene Tangata’eiki he Halapule’anga ko e fakataumu’a ki Falekoloa. Lolotonga ‘ena fononga lalo atu ko ‘eni kuo lele e Pekia ki loto hala ‘o ‘ikai ke fakatokanga’i ‘e he’ene Tangata’eiki.

Lolotonga ko ‘eni ‘oku fononga mai ha veeni toni ‘e taha faka-Tonga kae fou atu mo ha me’alele ko e veeni Toyota VOXY faka-Tokelau. Tupu mei he feinga ‘a e ongo me’alele ko ‘eni ke na kalo kae ‘oua ‘e tui’i e Pekia. ‘I he’ene pehe na’e tui’i ai ‘e he saliote misini toni taha e veeni Toyota VOXY ‘o tui’i leva ‘e he me’alele Toyota VOXY e Pekia.

Hili pe ‘a hono tui’i ko ia na’e fai leva e feinga holo e me’alele ke leleaki’i ai e Pekia ki he Falemahaki Vaiola. Me’apango na’e ‘ikai ke toe felave ha me’a kae malolo aipe ‘a e Pekia ‘oku te’eki kene a’u ki he Falemahaki Vaiola.

Ko e malolo ‘eni ‘a Lautaimi lolotonga ia ‘oku ne kei ako pe he Lautohi Pule’anga ‘a e Siasi ‘Ahofitu ‘i Piula ‘oku ne kei kalasi taha.

‘I he lolotonga ni ‘oku kei tauhi e sino ‘o e Pekia he Falemahaki Vaiola ‘o fakatatali ke kakato mo maau e ngaue ‘a e Potungaue Polisi pea ‘e toki faka’ata atu leva ia ki he famili.

Ko e malolo ‘eni ‘a e Pekia ‘o lekooti ai ‘e he Potungaue Polisi ko e mate hono fika 4 ‘aki ia he ta’u ni ka ko e fika ‘uluaki ia he malolo he halapule’anga pea ko e fika 3 ia he mahina ni pe.

Malolo ongo Faiako kaungame’a mamae fakatamaki he halapule’anga

Kuo mālōlō ha ongo matapule ‘e toko 2 he hengihengi Tokonaki 24 ‘o e uike kuo’osi ‘a ia ko Fangufangumana Latu Jr pea mo Sosefo Loloa.

Ko e mālōlō ‘a e ongo tangata ni tupu mei ha fakatamaki he hala Taufa’ahau fe’unga tonu mo e fo’i hake ko ia ‘i Funga ‘Atele.

Pehe ‘i he fakamatala kuo tuku mai mei he Potungaue Polisi ko e fakatamaki ‘eni na’e hoko ia makatu’unga he fepaki ‘a e me’alele na’e heka ai ‘a e ongo Pekia pea mo e me’alele ‘a ha matapule Siaina. Na’e hoko atu e fakamatala ‘o pehe ko e fou fakahahake atu ‘eni ‘a e me’alele ‘a e matapule Siaina ‘o fe’unga tonu ia mo e fou fakahihifo mai ‘a e me’alele na’e heka ai ‘a e ongo Pekia ‘o hoko ai ‘a e fepaki ko ‘eni. Ko e taha ‘o e ngaahi fakamatala kuo ma’u ‘e he Potungaue Polisi ‘oku pehe ko e matapule Siaina na’e lele ia ‘i he kilomita ‘e 120 ki he houa. Tupu mei he fu’u vave ‘a e fononga ‘a e matapule Siaina na’a ne toutou fakalaka ai he ni’ihi ‘o e ngaahi me’alele na’e fononga fakataha atu mo ia ‘o hoko mo ‘ene fakalaka ‘o fepaki mo e me’alele na’e heka ai ‘a e ongo Pekia.

‘I he hili pe ‘a e fepaki ko ‘eni na’e fakafetu’utaki ai ‘a e ni’ihi ‘o e kakai na’a nau tefua he ‘elia ko ‘eni ki he kau Polisi ‘o lava fai e ngaue ki hono faka’ata’ata ‘a e me’alele na’e heka ai ‘a e ongo Pekia kae malava ke to’o mai hona sino kitu’a.

Pehe ‘i he fakamatala ‘a e kau Polisi, na’a nau a’u atu pe ‘o fakahoko ‘a e ngaahi ngaue felave’i mo e fakatamaki ko ‘eni pea hoko mo hono ‘ave ‘a e ongo Pekia ki he Falemahaki Vaiola kuo ‘ikai toe felave ha me’a ka na malolo ai pe.

Ko e tokotaha koia na’e faka’uli ‘i me’alele na’e heka ai ‘a e ongo Pekia ko e Uaifi pe ia ‘o Sosefo Loloa ‘a ia ko Tu’itamala Loloa. Pehe ‘i he fakamatala ko e fononga mai ‘eni ‘a e me’alele ko ia na’e heka ai ‘a e ongo Pekia fakataumu’a ke tuku ‘a Fangufangumana ki hono ‘api nofo’anga ‘i he Fanga ‘o Pilolevu hili ha kaime’akai fakafiefia ‘i he ‘api ko ia ‘o Sosefo ‘i Lapaha.

‘I he lolotonga ni ‘oku kei tuku pe sino ‘o e Ongo Pekia he Falemahaki Vaiola kae ‘oua leva ke maau e ngaue ‘a e kau Polisi ki ai pea toki faka’ata atu leva ki he ongo Famili.

Kaekehe, ko e pekia ‘eni ‘a Fangufangumana Latu lolotonga ia ‘oku ne fakakaungatamaki he Va’a ‘o e ‘Univesiti ‘a e Pasifiki Tonga ‘i Tonga ni. ko e tokotaha faiako mo tokanga’i e Va’a Saienisi ‘a e Ako’anga. Ko e hili ia ‘ene fakakaungatamaki he ngaahi ako’anga kehekehe ‘a e Pule’anga ‘o kau ai e Kolisi Tonga mo e ngaahi ako’anga kehe pe. Ko Fangufangumana ‘oku ne ‘osi ma’u hoa pea ‘oku ‘i ai mo ‘ena ki’i fanau ‘e tokotaha ‘a ia ‘oku na kei mo’ui lelei pe he lolotonga ni.

Ko Sosefo Loloa leva, ko ‘ene pekia ‘eni lolotonga ia ‘oku ne kei fakahoko fatongia ko e faiako ‘i he Ako Lotoloto ‘a e Pule’anga ‘i Talafo’ou. Ko e hili ia e ta’u ‘e 10 ‘a e faiako ‘a Loloa he Ako Lotoloto ‘a e Pule’anga ‘i Lotolu he ta’u ‘e 10.

Ko e matapule Siaina na’e toki mate ia he hengihengi Sapate ‘I he Falemahaki Vaiolá.

 

Kei fakatotolo’i he kau Polisi tupu’anga mate ongomatu’a Siaina

Na’e ma’u ‘e he kau Polisi ha ongo sino ‘e ua ‘o ha ongomatu’a ‘oku tukuaki’i na’e tamate’I, ko ha ongo Siaina kuo na ‘osi malolo he efiafi Sapate kuo’osi.

Ko e ma’u ‘eni ‘o e ongo sino ko ‘eni ‘e he Potungaue Polisi ‘i he taha ‘api tukuhau ‘i Pelehake.

Pehe ‘i he fakamatala kuo tuku mai ‘e he Potungaue Polisi, ko e ma’u atu ‘eni ‘o e ongo sino ni kuo ‘osi lavelavea pehe ki he ngaahi kafo lalahi pe ‘i hona sino. Ko e lavelavea ‘I hono kia mo e ‘ulu mei ha tui ‘aki ha me’a masila.

Na’e ‘ave ai ‘a e ongo sino ko ‘eni ki he Falemahaki Vaiola ‘o mahino ‘e fakahoko ‘a e ngaahi sivi faka-Falemahaki ki ai pehe ki he fakakakato ‘a e ngaue ‘a e kau Polisi.

Ko e taha ‘o e ngaahi fakamatala na’e ma’u ‘e he kau Polisi, ‘oku pehe ‘oku ‘ikai ko e sino pe ‘o e ongo Pekia ‘oku ha ngali kehe he keisi ko ‘eni ka ‘oku toe pulia mo e me’alele ‘a e ongo Pekia. ‘I he’ene pehe ‘oku tukuaki’i ai ‘e he Potungaue Polisi ‘o pehe na’e fakataumu’a ‘a hono fakalavea’i mo hono tamate’i ‘o e ongo ‘Esia ni ko ha kaiha’a.

Neongo ia ‘oku kei hokohoko atu pe ‘a e fakatotolo ‘a e kau Polisi ki he tupu’anga ‘o e mate ‘a e ongomatu’a ni pehe ki he ni’ihi na’a nau fakahoko ‘a e ngaue pango ni.

(9)

Facebook Comments