‘OKU ‘i ai ‘a e ngaahi fakakaukau kuo kamata ke nofo maka he ‘atamai ‘o ha kakai ‘e ni’ihi ‘i he Sosaieti Tonga, pea kuopau ke liliu kae lava ke fai ha laka kimu’a.

 

  1. Ko e fakakaukau ko ia ko e hā pe me’a ‘oku loto ki ai ‘a e tokolahí, ko e me’a ia ‘oku tonu.

‘Oku hala ‘aupito ‘a e fakakaukau ko ‘eni, he ko e fiha ‘eni ‘a e ngaahi fakatātā mei he hisitolia ‘oku fakamo’oni mai ai ‘oku ‘ikai ke tonu ma’upe ‘a e fili ‘a e tokolahi.

Ko e mo’oni foki ia, ‘oku tau faka’amu ko e me’a koee ‘oku totonu, ‘e loto ki ai ‘a e tokolahi. Ka, ‘oku ‘ikai ke fa’a hoko ‘eni ia.

‘E lava pe ke fili ‘a e tokolahi ki ha me’a ‘oku ta’efakalao, pe ko ha me’a ‘oku ‘ikai ke fakamolale, pe ‘ikai ke faka’otua.

‘Oku ‘ikai ko e fili ‘a e tokolahi ‘oku ne fai hono fakatonuhia’i ha me’a ke totonu. ‘Oku ala fili ‘a e tokolahi ia ki he me’a ‘oku hala.

Na’e ‘ave ‘a Sisu ‘o fakamaau’i ‘i he Fakamaau’anga Loma, ka ko e kakai na’a nau fai hono fakamaau’i, pea ko e tokolahi na’a nau fili kinautolu ke kalusefai ia kae fakahaofi ‘a e tokotaha ko Palapasa, ko e kaiha’a.

Lolotonga ‘a e ‘i he mo’unga ‘a Mosese ‘o fai ‘ene fetu’utaki mo e ‘Otua, kuo loto ‘a e kakai tokolahi ia he kemi ‘o Ha’a ‘Isileli kenau fa’u ha pulu koula ke fai ki ai ‘enau lotu.

Ko e fili ‘eni ‘a e tokolahi, pea ko e fili na’e hala, pea iku ki he mole ai ‘a e mo’ui ‘a e tokolahi.

Ko Hitila, na’e fili ia ‘e he tokolahi ke ne hoko ko e taki ‘o Siamane, pea ko e fili ia ‘e he kakai ha tokotaha Tikitato ke ne pule’i ‘a Siamane. Hoko ai e tau lahi, pea toe faka’auha ai e kakai Siu ‘e toko 6 miliona.

‘Oku fele ‘a e fakatata he hisitolia ki he fili ko ia ‘a e tokolahi, ‘oku lahi e taimi ia ko e fili ‘oku hala.

Ko ia ai ‘oku mahu’inga ke liliu ‘etau fakakaukau fekau’aki mo e fili ‘a e tokolahi. ‘Oku ‘ikai ko e pehe pe ‘oku loto ki ai ‘a e tokolahi, pea ‘oku tonu leva ia.

 

  1. Ko hono mahu’inga foki ia ‘a e tonu ‘o ha me’a koe’uhi pe ‘oku tonu ‘iate ia pe, pea ko e me’a ko ia ‘oku tatau aipe pe ‘oku ‘i ha feitu’u kehekehe ‘i ha kuonga kehekehe, ‘oku kei tonu pe ‘a e me’a ko ia.

Ko e mahu’inga foki ‘eni ‘o e Pule ‘a e Lao.

‘Oku ‘i ai ‘a e fakakaukau ia ‘oku ma’olunga ange ‘a e loto ‘o e tokolahi he lao. Pea ‘oku ne fakatupu ‘a e fa’ahinga fakakaukau ke tuku fakatafa’aki e lao he taimi koee ‘oku malohi ai ‘a hono teke ha me’a ‘oku fiema’u.

Ko e lao foki ‘oku tatau aipe ki he ma’olunga mo e ma’ulalo, ki he hou’eiki mo e kakai, ka ‘oku ‘ikai ko e lao ki ha fa’ahinga pe ka ‘oku ala tukukehe’i pe ia ki ha fa’ahinga.

Ko e ngaahi tefito’i mo’oni’i me’a ‘oku fa’u mei ai ha lao ‘o ha fonua ko e ngaahi tefito’i me’a ‘oku makatu’unga he Lao Ma’oni’oni ‘a e ‘Otua, tautefito ki he Fuakava Hongofulu.

Ko ia ‘oku fakatefito mei ai ‘a e fa’u ‘o e lao ma’ae fa’ahinga ‘o e tangata.

Pea ko e lao ‘oku ‘ikai ke feliliuaki hange ko e ‘ea, ka ‘oku tatau aipe mei he ‘aneafi ki he ‘aho ni.

‘Oku ‘ikai foki ke pehe ko e fakalao pe ha me’a pea ‘oku fakamolale ‘a e me’a ko ia, he ‘oku lava pe ke ‘i ai ha lao ia ‘oku ‘ikai ke fakamolale, ‘o kehe ia mei he Lao ‘o e Tohitapu. Kā, ‘i he taimi tatau, ‘oku ‘i ai ma’u pe ‘a e feinga ke fai hano fakalelei’i ‘o e Lao, ke hoa mo e me’a ko ia ‘oku totonu.

Kaekehe, ‘oku fu’u fiema’u ia ke tau ma’u ha fakakaukau ke faka’apa’apa’i ‘a e Lao. ‘Oku hulu ‘a e faihia ko e ‘ikai ke faka’apa’apa’i ‘a e lao.

 

  1. Ko e fakakaukau koee ko e kakai ma’olunga, mo e kakai ‘oku ola lelei ‘enau ngaue, pea mo e kakai ma’ume’a, ko e kakai ia ‘oku lahi ai ‘a e ngāue kākā mo e ta’efaitotonu, ‘oku hala mo’oni ‘eni.

Ko e taha pe ‘eni ‘a e fakakaukau ‘oku ‘omai ‘e he ma’ulalo mo kinautolu ‘oku nau feinga ke holoki ‘a e ma’olunga kenau tatau, he ‘oku ‘ikai lava kinautolu ke ngaue malohi kenau ma’u ha me’a, ka ke holoki pe ‘a e ma’ume’a, ke tufotufa mai ‘a e ola ‘o ‘ene ngaue.

‘Oku nofo ‘a e ni’ihi he fakakaukau ko ‘eni ‘o pehe ko e ‘uhinga ‘o e ma’ume’a ‘a hai mo hai koe’uhí mahalo na’a ne kaka’i ha taha ke ma’u ai ‘ene me’a.

‘Oku hanga ‘e he fa’ahinga fakakaukau hala ko ‘eni ‘o ‘omai ‘a e meheka, taaufehi’a, mo e feinga ke holoki ‘a kinautolu koee ‘oku ola lelei ‘enau ngaue.

Ka ‘oku ala lahiange ‘a e kaka mo e ta’efai totonu ia he kakai koee ‘oku fakapikopiko. ta’efai ha ngaue ‘aonga, mo masiva. Kā, ‘oku hange koee ‘oku tau pehe pe ‘oku ‘ikai ke fu’u kovi ia he ko e faikovi pe ‘a e kakai masiva pe ko e kakai ‘oku fu’u vivili ‘enau fiema’u.

Ko ia ai ‘oku femo’uekina hotau taimi he tukuaki’i mo hono holoki ki lalo ‘a e kakai ola lelei ‘enau ngaue.

Kuopau ke liliu e fa’ahinga fakakaukau ko ‘eni ka tau laka kimu’a.

(10)

Facebook Comments