Kuo tautea ‘e Fakamaau Lahi Charles Cato ‘a e matapule ta’u 43 mei Fasi ko Gustav Tonga he Fakamaau’anga Lahi ‘i Nuku’alofa he ho’ata Falaite 22 ‘o e uike kuo’osi.

Ko e tautea ‘eni ‘o Tonga hili ia ‘ene tali halaia ki hono ngaahi tukuaki’i talu mei he ta’u 2009 ‘o felave’i mo e hia ko e kaiha’a.

Pehe ‘e he Talatalaaki ma’ae Kalauni, Tevita ‘Aho, ko e hia ‘eni na’e fakahoko ‘e he Faka’iloa lolotonga ia ‘ene ngaue he taha ‘o e ngaahi pisinisi na’e fakalele he Senita Kinikinilau ‘i Ma’ufanga ko e Superwash. Na’e hoko atu ai ‘a ‘ene fakamatala ‘o pehe ko e pisinisi ko ‘eni ko e pisinisi ia ‘a e uaifi ‘a e Faka’iloa pea mo hono famili ‘a ia na’e pule ai ‘a ‘ene tamai ‘i he fono. Pehe na’e fe’unga ‘a e pa’anga na’e kaiha’asi ‘e he Faka’iloa mo e pa’anga fakakatoa ‘e TOP$335,000. Pea mei ai na’e totongi fakafoki ‘e he Faka’iloa ‘a e konga ‘o e pa’anga ko ‘eni ‘a ia na’e fe’unga mo e pa’anga ‘e TOP$30,000.

Na’e hoko atu ai ‘a e fakamatala ‘a e Talatalaaki ‘o pehe na’e ‘ikai ke ngata pe ‘i hono ‘oange ‘e he Pule ‘o e pisinisi ‘a e ngaue ma’ae Faka’iloa ka na’e toe ‘oange foki mo e me’alele ma’ana kene ngaue’aki. Pehe ko e pa’anga ko ‘eni na’e kaiha’asi ‘e he Faka’iloa ko e konga ia ‘o e pa’anga na’e ‘oange ‘e he Pule ke fakatau mai ‘aki ‘a e me’alele ‘a e pisinisi. ‘I he’ene pehe na’e ‘ikai ke fai pau ‘a e Faka’iloa ki he aleapau na’e fakahoko ka ne totongi ‘aki ‘e ia ‘a e pa’anga ko ‘eni ‘a hono ngaahi mo’ua fakataautaha pe ‘a’ana.

Hili ia na’e fakamalanga ‘a e fakafofonga Lao ‘a e Faka’iloa, William Clive Edwards Senior ‘o pehe, ko e Faka’iloa ‘oku ne ‘osi ma’u uaifi. Ko hono uaifi ‘oku ne lolotonga ‘i ‘Amelika fakataha mo ‘ena ki’i fanau ‘i he ‘uhinga ‘oku nau ‘osi nofo fonua ‘Amelika ‘a kinautolu. Na’e hoko atu ai ‘a e fakamatala ‘a Edwards ‘o pehe na’e ‘osi teuaki ke folau atu mo e Faka’iloa fakataha mo hono famili ki ‘Amelika ka ko e makatu’unga he hopo na’a ne lototo ai kene nofo pe ke ‘osi ke mahino ‘a e tukunga ‘oku ‘i ai ‘a e hopo ko ‘eni. Pehe ‘e Edwards ko e Faka’iloa na’a ne kau atu ‘i hono fakafofonga’i ‘a Tonga ni he Tau ‘Akapulu Fakafonua hili ia ‘ene malolo mai mei he ako mei he Kolisi Tonga. ‘Ikai ngata ai na’e tupu hake pe ‘a Tonga he famili lelei pea ko e fili fakafo’ituitui pe ‘a’ana ‘o hoko ai ‘a e palopalema ko ‘eni.

Hili ‘a e ngaahi fakamalanga ‘a Edwards na’e tu’utu’uni ai ‘a Fakamaau Lahi Cato ke tautea ngaue popula ‘a e Faka’iloa he ta’u ‘e 4 makatu’unga ia he ngaahi fokotu’u mei he Kalauni ‘o kau ai ‘a hono fakahoa ki he ngaahi tautea kimu’a ‘o e hopo natula pehe ni. ‘I he’ene pehe na’e toloi ai ‘e he Fakamaau Lahi ‘a e konga ‘o e tautea ‘o e Faka’iloa ‘i he ngaahi makatu’unga. Ko e konga ‘o e ngaahi makatu’unga ko ‘eni na’e kau kiai ‘a e fuofua tali halaia ‘a e Faka’iloa he ‘uluaki faingamalie pe ‘o ‘ikai ke fakamoleki ai e taimi ‘o e Fakamaau’anga ki ha hopo na’e mei fakahoko he uike ‘e 2. ‘Ikai koia pe ka na’e fengaue’aki lelei ‘a e Faka’iloa mo e kau polisi ki hono fakatotolo’i ‘o e hia ko ‘eni.

‘I he’ene pehe, na’e toloi ai ‘e Fakamaau Lahi Cato ‘a e ta’u fakakatoa ‘e 2 mo e mahina ‘e 6 mei he tautea ngaue popula ‘o e Faka’iloa ‘a ia ko e ta’u pe ‘e 1 mo e mahina ‘e 6 ‘e ngaue’i ‘e he Faka’iloa. Kuo tautea foki ‘e Fakamaau Lahi Cato ‘a e ni’ihi kimu’a he hia natula tatau pe mo e hia na’e fakahoko ‘e he Faka’iloa ‘o kau ai ‘a Tonga Fukofuka ‘o Tatakamotonga hili ia ‘ene halaia he hia tatau ‘a ia na’e fakafofonga’i fakalao ‘e Edwards aipe ki he’ene kaiha’asi ‘a e pa’anga lau kilu ‘a e Pangike ANZ.

 

(96)

Facebook Comments